Tesis (1996): Başrolde Şiddet

Gulcin Kaya
Gulcin Kaya
31 Mayıs 2012

İspanya’nın yakın döneme kadar nihayete varamayan sosyopolitik problemlerinin etkisiyle uzun yıllardır elini eteğini çekmek zorunda kaldığı sinemayla, gösterişsiz ama kendinden emin adımlarla yeniden buluşmasının ilk adımlarıydı Alejandro Amenabar’ınkiler. Genç yönetmenin henüz 23 yaşında, hem yaşının hem de edindiği hayat tecrübesinin ötesinde bir algıyla çektiği ‘Tesis’, bu türün içerisinde önemli addedilecek yapımlar arasına girdi. Bu ilk uzun metrajı kendisine sınırsız kredi sağlarken, ardından gelen filmleri de bu başarının şanstan ibaret olmadığına; bu genç yeteneğin iyi bir hikâye anlatıcısı, filmlerinin ruhunu notalarıyla besleyen iyi bir müzisyen, her şeyden öte ne istediğini çok iyi bilen yetkin bir yönetmen olduğuna işaret ediyordu. Amenabar, Hollywood yetenek avcılarının da gözünden kaçmayacak, Hollywood’a giden yönetmenlerin tecrübe ettikleri tıkanmaların aksine The Others ile bir kez daha parıldayacaktı.

Tesis’de genç bir yönetmenin henüz emekleme döneminde attığı ilk önemli adıma; Gore sinemasının karanlık çeperleri arasında görsel şiddet, sadizm ve Snuff öğelerini de yanına alarak korkusuzca yürüyüşüne tanık oluyoruz. Konusunu kısaca özetlemek gerekirse; şiddet üzerine tez hazırlayan bir üniversite öğrencisinin, Angela’nın, tezini hazırlama evresi esnasında karşılaştığı bir snuff videonun ortaya çıkmasıyla birlikte, o ana dek yüzleşmekten ölesiye korktuğu şiddet güdüsüne adım adım yaklaşması diyebiliriz. İlk bir saatinde karakterlerin ve hikâyenin entrikalarına şahit olduğumuz filme, ikinci yarısında; şüphe, yargı ve fikirlerle dâhil oluyoruz. İlk yarısında gösterişsizce altyapısını kurduğu hikâye ise belirli bir noktadan sonra; iyi planlanmış sekanslar ve zekice tasarlanmış anlar eşliğinde, bir bodrum katında sıkışıp kalan iki insanın psikolojisi üzerine, korku ve şüphenin egemen olduğu tansiyonlu dakikaları doğuruyor.

Hikâye tabanlı bakıldığında klişelere kapılması kolay görünen bu filmin, beklenenin aksine etkileyici kılınabilmesinin altında yatan neden, gerilim türünün örflerini çok iyi bilen ve bunları sadece ‘doğru an’ı yakaladığında kendi dilinde yorumlayan bir yönetmenin elinden çıkmış olması. Film, türdaşlarından ayrılmasını ise tam da bu noktaya borçlu. Gerilimi amaçlarken hikâyeyi inandırıcılıktan uzak kılacak öğelerden kaçıp; en başta, mayasını oluşturan ‘Snuff’ kültürünün gerçekliğiyle sinsice hücrelerimize nüfuz ediyor. Bu karanlık kültürün –her ne kadar yeraltında gizleniyor olsa da – hayatın içinden olması ve biz inkâr etsek de şiddete hayat kadar yakın durmamız Angela ile duygudaşlık kurmamız için ekstra bir gayret sarf etmemizi engelliyor.

İşin ahlaksal boyutu düşünüldüğünde, seyirciyi ikiye bölebilecek ve rahatsız ediciliği nedeniyle izleyen üzerinden psikolojik hasarlar bırakabilecek snuff gerçekçiliğinin, tartışmalara gebe olması elbette ki kaçınılmaz. Amenabar’ın bu filmle başlayan ve daha sonraları The Others’ı çekmesini sağlayacak olan sade ama kuvvetli bir atmosfer yaratma becerisi, bu filmin göstermediği vahşeti fazlasıyla hissetmemizi sağlarken, ortalama bir beklentiyle filmin karşısında oturan sinema seyircisi üzerinde şok edici bir etki bırakıyor. Teknik olarak bir benzerliği olmasa da gerçekliği ele alış ve kullanış biçemi bakımından içten içe ve biraz da gizleyerek 1980 yapımı Cannibal Holocoust’a da atıfta bulunan Tesis, etkisini süresinin dışına da taşımayı başaran güçlü bir gerilim olarak hafızalarda yer ediniyor.

Özellikle son yirmi yılına baktığımızda belli kalıplar içerisine sıkışmış Hollywood gerilimlerinin dahi bir adım ileri gidebilmesini sağlayan, ayrıksı Avrupa örneklerinin en özel ürünlerinden biri olduğunu söyleyebileceğimiz Tesis’in, İspanyol gerilim sinemasının gelişimi yolundaki fitili ateşlediğini de söyleyebiliriz. Şimdilerde karşılaştığımız irili ufaklı İspanyol usulü gerilimlerin tohumlarını atan ve ülke sinemasının endüstriyel yönde gelişimini sağlayan filmin, cebi dolu Hollywood yapımcılarının okyanus ötesine duyduğu ilgiyi artırmasındaki rolü gözardı edilemez.

 

Türkçe Adı: Tez

YönetmenAlejandro Amenábar

SenaryoAlejandro Amenábar

Yapımİspanya, 1996

Oyuncular: Ana Torrent, Fele Martínez, Eduardo Noriega, Xabier Elorriaga

Süre118′

 

Gülçin Kaya

twitter

gulcinnkaya@gmail.com

 

Yazarın Puanı:
Ekşi Sinema Puanı:
0 votes, average: 0,00 out of 50 votes, average: 0,00 out of 50 votes, average: 0,00 out of 50 votes, average: 0,00 out of 50 votes, average: 0,00 out of 5