The Dictator (2012): Bolca Utanmak, Bolca Gülmek…

Kaan Karsan
Kaan Karsan
18 Mayıs 2012

2006’da kendi halinde bir külte dönüşen Borat ile çıkagelen Sacha Baron Cohen’in tek bir karaktere yüklenen, kaba ama öte yandan karakterli komedileri ardı ardına sinema salonlarını ziyaret etmeye devam ediyorlar. ‘Skeçler silsilesi’ film yapısına dayanan ve uygunsuz karakterler ile absürt bir mizah anlayışını arkasına alan Cohen’in kendi külliyatı içerisinde oldukça nitelikli işler ortaya çıkardığını söylemek gerek. Öyle ki uçlarda gezinen bu karikatürize karakterlerden bayat olmayan, güldürebilen ve neredeyse yer  yer düşündürebilen bir mizahın ortaya çıkması az bir iş değil.

Borat ve Brüno gibi genel mizahi beklentilere ters iki absürtlüğün ardından istikamet değiştirmeyen Cohen’i bu kez de uzak ve batı için tehdit unsuru oluşturan bir diktatöryanın, faşist, ırkçı, cinsiyetçi ve vahşi lideri rolünde izliyoruz. Kültür çatışmalarından epeyce utandırıcı, bazen ürkütücü bir biçimde gerçekçi,  bazen de gerçeklik taşıyabileceğine inanmak istemediğimiz denli bozucu bir mizah çıkarabildiğini bildiğimiz Sacha Baron Cohen için bu sinopsisin bir maden olduğu aşikar. ABD ile ideolojik olarak çatışan, nükleer silahlanma ile kıyamet blöflü bir tehdit unsuru oluşturan günümüz doğu medeniyetlerinin ‘keyiflendirilmiş’ bir alegorisi olan kurgusal Wadiya ‘Cumhuriyeti’nin tek başına batıya kafa tutar halleri, günümüzden hareketle kimselere yabancı gelmeyecektir.

Cohen’in filminin politik ya da sosyolojik olarak etik bir tavır takınmaya çalışmadığı, hatta bunu hiç ama hiç umarsamadığı çok net. Bu nedenle politik olarak ‘yanlış’ espriler ya da ırkçılık, cinsiyetçilik, vahşet gibi genel ahlak sistemi içerisinde yeri belli kavramlar üzerinden yapılan mizah kimileri için rahatsız edici olarak addedilebilir. Fakat Cohen’in filminin bayağı olmak yerine rahatsız edici olmayı seçiyor olması filmin övgü hanesine yazılmalı. Çünkü seyircinin beklentilerini formülize edilmiş bir metotla karşılayan ve samimiyetsiz bir tatmin duygusu yaratan benzer örneklerin aksine, Diktatör, güldürürken öteye beriye tokat atmayı yeğliyor. Anti-karakter özelliklerinden bahsetmenin dahi yersiz olacağı diktatör Aladeen karakterinin bütün aşırılıkları da, suçu tek başına üstlenmesine ve Cohen’in bazen sığ bazen ise zekice olan mizahını aklamaya yetiyor.

Sacha Baron Cohen’in lafını sakınmayan ve kimseden çekinmeyen cesur mizah anlayışı diktatörlük denilen rejimin tanım sınırlarını genişletmekten de çekinmiyor. Bütün o aşırılıkların, kabalıkların altında yatan ince politik göndermeler sistemdeki çatlakları işaret etmek için kimi zaman oldukça yerinde. Bu nedenle filmin günümüz ‘demokratik diktatörya’larında gizli bir tepkiyle karşılanabileceği ortada. Cohen’in kendi ülkesini hedef alan ‘dost acı söyler’ tutumunu ötedeki bir ‘düşman’ üzerinden yapması da neredeyse dahiyane bir fikrin perdedeki tezahürü.

Diktatör’ün bir Borat kadar önemli bir film olamamasının başlıca nedeninin ise Cohen’in Borat’taki deneysel tavrının tamamen kaybolmasından ve filmin tipik absürt anlatım kalıplarına yaslanmasından ileri geldiği söylenebilir. Borat’ın tüm abartılı ve ayakları yere basmayan hallerine rağmen ilginç bir gerçekçilik hissi uyandırdığını; Diktatör’ün ise bütünüyle aşırı vaziyetlerde eleştirel bir mizah yapmaya çalıştığını söyleyebiliriz. Bu da Diktatör’ü, film her ne kadar neredeyse başından sonuna dek iyi bir ritim ile güldürüyor olsa da, bir nebze sıradanlaştırıyor.

Kesin bir şey var ki, o da, Sacha Baron Cohen’in sevilmesi zor ancak oldukça zeki bir adam olduğu… Diktatör’ün son dönem karşımıza çıkmış Hollywood bayağılıkları karşısında oldukça kendinden emin bir tavırla durduğu aşikar. Sadece güldürmeyi vaat eden ve tekdüzeliklere saplanacağını sandığınız her anda o durumun içinden –öyle ya da böyle- zekice çıkmayı başaran bir absürt komediden de bundan fazlasını beklemek aşırıya kaçmak olacaktır. Biz bırakalım da, Cohen, aşırıya kaçmaya devam etsin. Zira bazen rahatsız olmaya ihtiyacımız oluyor.

Filmin Notu: 6/10

***

Kaan Karsan

kaankarsan@gmail.com

twitter

***

Yazarın Puanı:
Ekşi Sinema Puanı:
1 vote, average: 3,00 out of 51 vote, average: 3,00 out of 51 vote, average: 3,00 out of 51 vote, average: 3,00 out of 51 vote, average: 3,00 out of 5